Ząbkowice liderem zmian

Powiat Ząbkowicki podobnie jak miasto i gmina Nowa Ruda, oraz gmina Radków stawia na zielone rozwiązania. Zielone, czyli ekologiczne, zgodne z ideą dbania o środowisko. OZE, klastry energii, spółdzielnie, wszystko to ma pomóc w uniezależnieniu się od drogich paliw kopalnych, w obniżeniu drakońskich rachunków i spełnić wymagania Unii Europejskiej.

Na potencjał związany z wykorzystywaniem Odnawialnych Źródeł Energii składa się między innymi energia uzyskiwana ze spalania biomasy, energia wiatru, energia promieniowania słonecznego oraz energia wody. Najistotniejszy potencjał we wdrażaniu produkcji energii z OZE stanowią rozproszone źródła energii – pompy ciepła, mikro i mini instalacje fotowoltaiczne. Źródłem danych na temat infrastruktury OZE na terenie gminy jest Strategia Klastra Energii Ziemi Ząbkowickiej na lata 2021-2030.

Wg danych w Strategii Klastra Energii Ziemi Ząbkowickiej na lata 2021-2030 bilans energetyczny wykazuje, że obecne zużycie energii elektrycznej przez wszystkich uczestników kształtuje się na poziomie ponad 3 450 MWh rocznie. Jednocześnie na obiektach uczestników działają instalacje PV o mocy jedynie ok. 13,5 kW. Oznacza to śladowe pokrycie zapotrzebowania na energię z OZE. Strategia Klastra zakłada, że udział energii wytworzonej we własnych odnawialnych źródłach energii w zużyciu energii klastra przekroczy poziom 100% na koniec roku 2030.

Energia obywatelska to model, w którym to społeczność lokalna – gminy, mieszkańcy i mali przedsiębiorcy – stają się właścicielami źródeł energii elektrycznej.

Kluczowe filary tej strategii w regionie to:

• Klastry Energii: Porozumienia (jak Klaster Energii Odnawialnej Ziemi Ząbkowickiej działający od 2017 r.), które pozwalają na wspólne planowanie inwestycji i bilansowanie zapotrzebowania gmin Ciepłowody, Stoszowice, Ziębice i Ząbkowice Śląskie.
• Spółdzielnie Energetyczne: pozwalają na bezkosztowe rozliczanie energii wewnątrz grupy, co obniża wydatki na oświetlenie uliczne czy utrzymanie szkół czy urzędów.
• Głęboka Termomodernizacja: zmniejszenie tzw. „głodu energetycznego” budynków poprzez izolację i nowoczesną stolarkę, co jest pierwszym krokiem przed instalacją OZE.

Ambicje regionu są poparte konkretnymi środkami finansowymi. Powiat ząbkowicki skutecznie pozyskuje fundusze z rządkowych programów wsparcia, co pozwala na realizację kosztownych inwestycji bez nadmiernego obciążania budżetów lokalnych.

Ambicje Ząbkowic Śląskich w temacie energii obywatelskiej są wysokie. Za cel gmina postawiła sobie osiągnięcie niemal pełnej niezależności od zewnętrznych dostawców. Realizowane inwestycje, takie jak budowa farmy fotowoltaicznej o mocy 3MW, mają sprawić, że gmina będzie sama bilansować swoje potrzeby. 

Planowana farma fotowoltaiczna, na którą gmina pozyskała 10 mln zł dofinansowania o mocy nie mniejszej niż 2,86 MWp oraz magazynie energii o pojemności 2000 kWh i mocy co najmniej 500 kW to zwiększenie poziomu produkcji energii z OZE i w ten sposób poprawa efektywności energetycznej na obszarze realizacji projektu, ale też całego regionu, co przyczyni się do:

• zmniejszenia zapotrzebowania na energię wytwarzaną z tradycyjnego źródła, generującą zanieczyszczenie powietrza, oraz ograniczenia emisji zanieczyszczeń,
• łagodzenia zmian klimatu i adaptację do zmian klimatu przez ograniczenie niekorzystnych skutków obecnych i oczekiwanych, przyszłych warunków klimatycznych wywieranych na daną działalność lub na ludzi, przyrodę czy aktywa, poprzez ograniczenie gazów cieplarnianych dzięki zastosowaniu OZE.

Moc 3 MW wystarcza, aby gmina w dużej mierze uniezależniła się od rynkowych skoków cen prądu. W połączeniu z magazynami energii, region tworzy tzw. „wyspę energetyczną”, która może funkcjonować nawet w przypadku awarii sieci energetycznej.

Inwestycja w farmę fotowoltaiczną to nie tylko montaż modułów

Kluczowe są tu wysoka sprawność falowników (zastosowanie nowoczesnych inwerterów łańcuchowych pozwala na precyzyjną kompensację mocy biernej, co stabilizuje napięcie w lokalnych sieciach dystrybucyjnych i redukuje straty na transformatorach) oraz wskaźnik autokonsumpcji (poprzez struktury klastrowe i spółdzielcze region dąży do maksymalizacji autokonsumpcji. Fizyczny przepływ energii odbywa się na najniższych poziomach napięcia, co odciąża infrastrukturę przesyłową wysokiego napięcia.

Głęboka termomodernizacja w powiecie ząbkowickim opiera się na eliminacji mostków termicznych i optymalizacji oporu cieplnego przegród. Przedinwestycyjne audyty pozwalają na precyzyjne wyznaczenie miejsc o największej radiacji ciepła.

Ząbkowice Śląskie, Ciepłowody, Stoszowice i Ziębice, współpracując w ramach klastrów i spółdzielni pokazują, że przyszłość energetyki nie zależy od węgla czy gazu, ale od słońca i mądrej współpracy lokalnych wspólnot.

Z punktu widzenia inżynierii systemowej, Klaster Energii Odnawialnej Ziemi Ząbkowickiej pełni rolę wirtualnej elektrowni (Virtual Power Plant – VPP).

Implementacja modelu energii obywatelskiej w powiecie ząbkowickim stanowi modelowy przykład synergii między technologiami OZE a lokalnym zarządzaniem zasobami, prowadząc do trwałej dekarbonizacji regionu. Energia obywatelska to coś więcej niż technologia – to nowa strategia rozwoju społeczno – gospodarczego.

Gmina wraz partnerami, w ramach działalności klastra planuje inwestycje w odnawialne źródła energii – przede wszystkim w instalacje fotowoltaiczne: zarówno w formie farmy fotowoltaicznej, jaki i instalacji rozproszonych na budynkach użyteczności publicznej.